Kerebiç tatlısı

Kerebiçi bilenleriniz vardır, Kerebiç bir tatlı, Beyaz bir köpüğün içinde yatan irmikle yapılmış, içi fıstık veya ceviz dolu, içli köfte şeklinde oldukça şekerli değişik bir tatlı. İlk lokmada hoşlanmasanız da devam etmeyi deneyin, çünkü ilk lokma daha önce kerebiçi tadmamış birisi için şaşırtıcı olabiliyor. Bunun sebebi beyaz köpüğün kendisi. Fotoğrafta gördüğünüz Toros dağlarının tepesindeki karlara benzeyen beyaz köpük aslında krema değil; çöven kökünün suyu. Bu değişik tada sonraki lokmalarınızda alışıyor hatta bu taddan hoşlanmaya başlıyorsunuz.
İçliköfte şekline getirilerek yapılan kısmın dışı irmik, yağ, karbonat ve şekerle yapılıyor; içine de fıstık veya ceviz konuluyormuş. Sosunun hazırlanışı ise daha zahmetliymiş: Çöven kökü ıslatılıyor ve ertesi güne kadar bekletildikten sonra beş saat kaynatılıyormuş. Beş saatin sonunda süzülmeye bırakılıyor ve süzülen yeşil su büyük çırpma aletlerinde çırpılıyormuş. Bu çırpma işlemi; yeşil su, beyaz köpük halini alana kadar devam ediyormuş. Bu köpüğe, neredeyse karamelize olacak kadar yoğunlukta şeker ekleniyor ve çırpma işlemine devam ediliyormuş. Her şey bittikten sonra üzerine tarçın serpiliyormuş. İşte kerebiçin pişirilme macerası böyleymiş.
Yerli ve yabancı bir çok sitede çövenle ilgili detaylı bilgiler var. Çövenin İngilizcedeki karşılığı suda köpürdüğü için "soapwort"muş. Botanikteki adı ise "Saponaria Officinalis"miş. Çöven, haziran-temmuz aylarında beyaz çiçekler açan, 50-60 cm yüksekliğinde çok dallı, çok senelik, kazık köklü, otsu bir bitkiymiş. Yaprakları sapsız, soluk yeşil renkli, çiçekleri küçük pembe ve beyaz renkliymiş. Türkiye'de ve yakın doğuda "tahin helvası" yapımında da kullanıldığı için "helvacı çöveni" de denilirmiş. Trakya bölgesinde çöven otundan "köpük helvası" ismiyle beyaz, köpüksü bir helva yapılırmış. Bu ot, çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde ve leke çıkarıcı olarak da kullanılırmış.
Anadolu'da yirmiyediye yakın çeşidi varmış. Konya, Beyşehir yörelerinde "dişi çöven" olarak anılırmış. Bazı yörelerde ve Kıbrıs'ta ise pişirilerek salamura edilen hellim peynirinin suyuna çöven kökü konulurmuş. Bu köpüğün meyan kökünden elde edildiğini duymuştum ama doğrusu çövenmiş